14 July 2020  |   मङ्लबार, असार ३०, २०७७

विचार

असारे विकास : बजेट कार्यान्वयन या दुरुपयोग

असारे विकास : बजेट कार्यान्वयन या दुरुपयोग

    प्रकाशित मितिः बिहिबार, असार २५, २०७७       |
– गौरीलाल कार्की विश्वमा नेपाल अविकसित देशको सूचीमा छ । सरकारले अब क्रमश मुलुकलाई स्थायित्व र विकासमा डो¥याउने लक्ष्य लिएको छ । तर हरेक व्यवहार त्यस अनुसार छैन । यसमा देशको विकास अर्थात पूँजीगत बजेट समयमै खर्च नहुने समस्या पनि एक हो । हरेक चालू आर्थिक वर्षको अन्तिम समयमा हतारमा पूँजीगत बजेट खर्च गर्ने विकृत संस्कार बढ्दो छ । यो अवस्थालाई असारे विकास भनेर चिनिन्छ । यसले मुलुकको दिगो विकासमा
हाम्रो स्वाभिमान पुनःस्थापन गर्न संघर्ष गरौं ।

हाम्रो स्वाभिमान पुनःस्थापन गर्न संघर्ष गरौं ।

    प्रकाशित मितिः सोमवार, असार २२, २०७७       |
– गौरीलाल कार्कीविश्वमा नेपाल र नेपाली स्वाभिमानी भनेर चिनिन्छ्न् । यो हाम्रा पुर्खाहरुले कमाएको गौरव गाथा हो । तर मलाई लाग्छ, क्रमशः हाम्रो स्वाभिमानमा थुप्रै प्रश्न चिन्ह पनि खडा भएका छन् । हामीले हाम्रो स्वाभिमान प्रचारप्रसार भए जसरी कायम राख्न सकेका छैनौं । अहिले हाम्रो स्वाभिमान राष्ट्रिय गितमा सीमित भएको छ तर व्यवहारमा देश दलाल र गुलामको अखाडा भएको छ । हामीले हाम्रो स्वाभिमान बचाउन सकेनौं
‘निस्वार्थ र निष्पक्ष सेवा गरिरहेका छौँ’

‘निस्वार्थ र निष्पक्ष सेवा गरिरहेका छौँ’

    प्रकाशित मितिः सोमवार, असार २२, २०७७       |
रेडक्रस हरेक विपद्को समयमा अग्रपंक्तिमा खटिने संस्था हो । मानविय सेवा नै यसको मुख्य धर्म हो । यसले बाढी, पहिरो, आगलागी, डुवान, लगायतका महामारीका कारण समस्यामा परेका मानिसहरुलाई निस्वार्थ र निष्पक्ष रुपमा उद्धार तथा राहत प्रदान गर्दै आइरहेको छ । कुनै कसैलाई पक्ष विपक्ष नगरि रेडक्रसको नीति नियम र मापदण्डअनुसार निस्वार्थ काम गर्दै आइरहेकोले पनि मानिसहरुको रेडक्रसप्रति विश्वास बढेको पाइन्छ । अहिले कोर
ओलिको कार्यशैली अधिनायकवादउन्मुख

ओलिको कार्यशैली अधिनायकवादउन्मुख

    प्रकाशित मितिः शनिबार, असार २०, २०७७       |
 - गौरीलाल कार्की   लोकतान्त्रिक व्यवस्थामा सत्ता र शक्तिको दुरुपयोग शोभनीय मानिन्न । तर कैयौं पटक सत्ता र शक्तिको दुरुपयोग भैरहेको हुन्छ । अक्सर जब कुर्सी धरापमा पर्छ तब कुर्सी जोगाउन शासकले अनेक दुस्साहस गर्छन् । जस्तोसुकै परिस्थितिमा पनि आफू सत्ता र शक्तिमा रहनैपर्छ भन्ने सोचाइ व्यक्तिवादी सोचाइ हो । यो प्रतिक्रियावादी चरीत्र पनि हो । यस्तो चिन्तनले आफ्नो स्वार्थ संकटमा परेको बेला जस्तोसुकै
स्थानीय तहमा गिर्दो सुशासन र बढ्दो भ्रष्टाचार

स्थानीय तहमा गिर्दो सुशासन र बढ्दो भ्रष्टाचार

    प्रकाशित मितिः बुधबार, असार १७, २०७७       |
 गौरीलाल कार्की सुशासनको शाब्दिक अर्थले नै उत्तम किसिमको शासन, असल राज्यव्यवस्था तथा लोक कल्याणकारी शासन व्यवस्था भन्ने जनाउँछ । सुशासन सिद्धान्तको परिधिभित्र सहभागिता, सहमतीय संस्कृति, उत्तरदायी, पारदर्शिता, संवेदनशीलता, प्रभावकारीता तथा दक्षता, न्यायसंगत समावेशीता र नियम कानुनको पालना जस्ता महत्वपूर्ण तत्व पर्छन् । लोकतान्त्रिक तथा बहुदलीय गणतान्त्रिक व्यवस्थामा सुशासनका लागि यी तत्वसहित धाँध
खोक्रो राष्ट्रवाद अवसरवादीको अस्त्र

खोक्रो राष्ट्रवाद अवसरवादीको अस्त्र

    प्रकाशित मितिः मङ्लबार, असार १६, २०७७       |
 -  गौरीलाल कार्की यतिबेला राष्ट्रवादको बहस तातेको छ । बेलाबेलामा खोक्रा राष्ट्रवादका घटना परिघटनाले पनि राष्ट्रवादको बहस तात्ने गर्छ । विश्व तथा केही छिमेकीको ऎतिहासिक परिवेश नियालेर विचार गरौं । खोक्रो राष्ट्रवादका चर्चित सस्ता नमुना छरपस्ट छन् । युरोपियन मस्नरिज बाइबल बोकेर अफ्रिका छिरे । अफ्रिकीलाई बाइबल हातमा थमाएर भने, ‘आँखा चिम्लेर प्रार्थना गर, ईश्वरले कल्याण गर्नेछन् ।' आँखा खोल्दा उ
कोभिड–१९ ले वर्तमानमा  निम्त्याएका सवल तथा दुर्वल पक्षहरु

कोभिड–१९ ले वर्तमानमा निम्त्याएका सवल तथा दुर्वल पक्षहरु

    प्रकाशित मितिः सोमवार, असार १५, २०७७       |
एकराज शर्मा आजको २१औं शताब्दी कस्तो शताब्दी भयो ? विज्ञान किन आज लाचार छ ? आज मानवदेखि मानव किन डराउनु पर्ने भयो ? किन निःशब्द छ आजको मानव ? के भो ब्रहमाण्डलाई आज किन हुँदैछ विश्व अर्थतन्त्र तहसनहस ? मानिसदेखि मानिस डराउनु पर्ने स्थिति देखा पर्न गयो ? के अबको मानव ढुङ्गे युगमा फर्किन लागेको हो त ? वास्तवमा आजको युगलाई हामी २१ औं शताब्दी एवम् विज्ञान र प्रविधिको युगका रुपमा स्विकार गरेका छौं
सन्दर्भ नयाँ नक्सा र प्रसङ्ग भुमि फिर्ता गर्नेबारे

सन्दर्भ नयाँ नक्सा र प्रसङ्ग भुमि फिर्ता गर्नेबारे

    प्रकाशित मितिः शनिबार, असार १३, २०७७       |
गौरीलाल कार्की नेपालले लिपुलेक देखि लिम्पियाधुरा सम्मको आफ्नो भु-भाग समेटेर नयाँ नक्सा विश्व सामु सार्वजनिक गरिसकेको छ । उक्त नयाँ नक्सा नेपालको दुबै सदनबाट सर्वसम्मत रूपमा पारित समेत भैसकेको छ । सबैभन्दा खुशीको कुरा नयाँ नक्सा सार्वजनिक र संसदमा पारित गर्दा सिंगो नेपाल र सम्पुर्ण नेपालीको अभुतपुर्व एकता देखिएको छ । यसले विश्व सामु राष्ट्रियताको सवालमा नेपाल सधै एकजुट रहने गरेको गर्विलो सन्दे
मरु त पाउन्या नाइ जोबन, बाँचु कसो गरी ?

मरु त पाउन्या नाइ जोबन, बाँचु कसो गरी ?

    प्रकाशित मितिः शुक्रबार, असार १२, २०७७       |
महेश नेपाली । जीवन के हो ? यो प्रश्नको उत्तर आ–आफ्ना भोगाइ अनुसारका छन् । गर्भाधानको पहिलो प्रहरबाट नमरुज्जेल जे जे बित्छन्, त्यही नै जीवन हो । त्यसैले जीवन अनुभूतिहरुको सङग्रह हो । ‘सोचेजस्तो हुन्न जीवन, सम्झेजस्तो हुन्न जीवन ।, त्यत्तिकै तारादेवीले गाएकी होइनन् होला । १५ वर्षको कलिलो उमेरमा एउटा केटाले नजर लगायो । किशोर अवस्थामा काउकुती लाग्यो । जिउमा मायाका काँठा उठे । निद्रा लुटेर लग्यो ।
चर्चै चर्चामा मेरो रुकुम

चर्चै चर्चामा मेरो रुकुम

    प्रकाशित मितिः सोमवार, असार १, २०७७       |
साविकको पहाडी प्रदेश मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र राप्ति अञ्चल भित्र पर्र्ने बाग्लुङ, सल्यान, डोल्पा, रोल्पा तथा जाजरकोट जिल्लाको विचमा अवस्थित र हाल प्रदेश ५ तथा कर्णाली प्रदेशमा विभाजित जिल्ला हो रुकुम । जहाँ मेरो पनि जन्म भएको र जीवनको २०औं बसन्त समेत पार गरेको थिए । पञ्चायति व्यवस्था होस वा बहुदलिय व्यवस्थामा भएको तत्कालिन द्वन्द्व भनौ अथवा दशवर्षे जनयुद्ध एवम् संघीय लोकतान्त्रिक व्यवस्थामा ह