16 January 2022  |   सोमवार, माघ ३, २०७८

विचार

कामको सम्मान

कामको सम्मान

    प्रकाशित मितिः शनिबार, पुस १७, २०७८       |
–विष्णु विश्वकर्मा सानाखोला भन्ने गायँमा एउटा सानो परिवार थियो । त्यस परिवारमा हजुरबा, हजुरआमा, आमा र गौरव थिए । गौरव सानो बालक जसको पिता गरिबीका कारण बाहिरीएका थिए । उनको बिदेशमै निधन भएको थियो । उनीहरूको धेरै ऋण थियो । कमाई थिएन । भएको सानो घर र बारी पनि साहुले हडपेको थियो । सोही कारण उनीहरू गाउँबाट बाहिरिन विवश भएका थिए । गाउँबाट आएपछि सहरको एउटा अँध्यारो गल्लीमा बसोबास गर्न थाले । गौरवकी आमा
गाउँले जीवनको पहिलो सहर यात्रा : ‘जुम्ला देखि सुर्खेतसम्म’

गाउँले जीवनको पहिलो सहर यात्रा : ‘जुम्ला देखि सुर्खेतसम्म’

    प्रकाशित मितिः बुधबार, पुस १४, २०७८       |
-गणेश रावत सहरमा बस्ने मान्छेहरु ‘गाउँ’ भन्ने सुन्दा साथ अशिक्षित र विकट ठाउँ भनेर चिन्छन् । कतिपयलाई लाग्छ, गाउँका मान्छे गरिब र अशिक्षित हुन्छन् भनेर । तर गाउँमा एक अर्काका मानिसहरु धन सम्पत्तिले गरिब भए पनि उनीहरु सहयोगी भावनाका हुन्छन् । सहरमा सबै कुराको मुल्य तोकिएको हुुन्छ । त्यसैले मेरो गाउँदेखि सहर सम्मको पहिलो यात्राको अनुभवले गाउँका मान्छे भन्दा पनि सहरका मान्छेहरु गरिब र अशिक्षित छन भन
बागेश्वरी बहुमुखी क्याम्पसको एक चर्चा

बागेश्वरी बहुमुखी क्याम्पसको एक चर्चा

    प्रकाशित मितिः मङ्लबार, पुस १३, २०७८       |
एकराज शर्मा । लुम्बिनी, कर्णाली तथा सुदूरपश्चिम प्रदेशको प्रवेशद्वार सुन्दरनगरी कोहलपुरमा २०४८ सालमा बागेश्वरी बहुमुखी क्याम्पस स्थापना भयो । मध्यपश्चिम विश्वविद्यालयको आंगिक क्याम्पसका रुपमा नेपाल सरकारको पूर्ण लगानीमा स्थापना गरिएको थियो । विकासोन्मुख कोहलपुरमा क्याम्पस स्थापना हुनु यहाँको शैक्षिक हबको शुभ संकेन थियो । नेपालगन्जको महेन्द्र बहुमुखी क्याम्पसमा अत्यधिक विद्यार्थी संख्याको चाप
‘अपरिचित अनुहार’ का परिचित मान्छे

‘अपरिचित अनुहार’ का परिचित मान्छे

    प्रकाशित मितिः शनिबार, पुस ३, २०७८       |
‘अपरिचित अनुहार’ पछिल्लो समय निकै चर्चामा रहेको परिचित कथाकारको कथा सङ्ग्रह हो । कविता लेखन तथा समालोचनाको क्षेत्रमा राम्रो पहिचान बनाएका महेश पौड्यालको ‘अपरिचित अनुहार’,‘अनामिक यात्री (कथा सङग्रह), ‘तादी किनारको गीत’ (उपन्यास), आमा नहुँदा एक साँझ (नाटक), सपनाको पुल (बालकथा सङग्रह),शून्य प्रहरको साक्षी (कविता सङग्रह), ‘त्यसपछि फुलेन गोदावरी’ (कथा सङग्रह) जस्ता साहित्यिक कृतिहरू पछि प्रकाशित कथा सङ
पत्रकारिता, पात्र र प्रवृत्ति

पत्रकारिता, पात्र र प्रवृत्ति

    प्रकाशित मितिः बिहिबार, पुस १, २०७८       |
    अछुत कोपिला घरको बर्दालीमाथि सधैं रेडियो हुन्थ्यो । बा’लाई रेडियो सुन्ने लतनै थियो । अझ ठूलो आजावले बजाउँदा गाउँभरि सुनिन्थ्यो । गीत बजेको बेला बा’सँगै बसेर म पनि रेडियो सुन्थ्येँ । पछि रेडियोप्रेमी नै भएँ । बाबाजस्तै मलाई पनि रेडियो नसारुपी लत बस्यो । त्यतिबेला लग्थ्यो, ‘रेडियोमा बोल्ने मान्छे कस्तो हुन्छ होला, यति सानो रेडियोमा बोल्ने मान्छे कसरी अटाउँछ होला । आफू पनि त्यस्तै बन्न पाए ।’ मन
शिक्षकको राजनीति कति उचित ?

शिक्षकको राजनीति कति उचित ?

    प्रकाशित मितिः मङ्लबार, मंसिर १४, २०७८       |
नेपाली समाजमा अत्यधिक राजनीतिक प्रभावले गर्दा शिक्षकहरूले प्रत्येक्ष राजनीतिमा पार्टीका भातृ संगठनको रूपमा संक्रिय हँुदा ती शिक्षकहरूले आफ्नो पेशाप्रतिको इमान्दारितामा शंका गर्ने ठाउँ प्रशस्तै छ । बाबुराम अधिकारी । हाल नेपालमा राजनैतिक दलहरूको महाधिवेशनको मौसम चलेको छ । प्रमुख दलहरू नेकपा एमाले, नेपाली कांग्रेस र नेकपा माओवादी केन्द्रले आआफ्नो पार्टीका वडा, पालिका, क्षेत्र, प्रदेश तथा रा
दुर्गमता लुकाइरहेको राराको भव्यता

दुर्गमता लुकाइरहेको राराको भव्यता

    प्रकाशित मितिः मङ्लबार, कार्तिक ३०, २०७८       |
बिनिता शाह खड्का । तपाईंले अहिलेसम्म संसारको सबैभन्दा सुन्दर ठाउँमा पुगेको अनि यो समय सधैं रहिरहोस् जस्तो महशुष गर्नुभएको छ ? म त्यस्तो ठाउँमा पुगेको छु । मैंले नोभेम्बर महिनामा मुगु जिल्लामा रहेको रारा तालको भ्रमण गरें । समुद्र सतहबाट २,९०० मिटर उचाइमा रहेको रारा ताल मध्यपश्चिम नेपालमा रहेको देशकै सबैभन्दा ठूलो ताल हो । शान्त पहाडका बीचमा मन नै आह्लद्दीत तुल्याउने र जति वर्णन गर्दा पनि अपुर
दसैंभन्दा फरक मोहनी

दसैंभन्दा फरक मोहनी

    प्रकाशित मितिः बिहिबार, अशोज २८, २०७८       |
काठमाडौँ — नेवार समुदायले दसैंकै बेला मोहनी चाड मनाइरहेका हुन्छन् । यो मोहनी र दसैं एउटै हो कि फरक रु नेवार संस्कृतिबारे लामो समयदेखि अनुसन्धान र लेखन गरिरहेका रमेशकाजी स्थापितलाई मान्ने हो भने यी दुई फरकफरक चाड हुन् । यसमा ठ्याक्कै भिन्नता छुट्याउन सकिन्छ, चाड मान्ने परम्परा, प्रक्रिया र दर्शन सबैबाट ।   ‘मोहनीको विशिष्ट पक्षबारे बुझाउन सक्यौं भने यसले नेपाल सांस्कृतिक रूपमा कति धन
महामारीमा शिक्षा : विद्यार्थीको भविष्य अन्योलमा, वैकल्पिक विधी निष्प्रभावी

महामारीमा शिक्षा : विद्यार्थीको भविष्य अन्योलमा, वैकल्पिक विधी निष्प्रभावी

    प्रकाशित मितिः आइतवार, भदौ १३, २०७८       |
सहरी क्षेत्र र इन्टरनेटको पहुँच भएका क्षेत्रका विद्यार्थी भर्चुअल कक्षामा सहभागी हुँदा भर्चुअल गेमको लतमा फस्ने खतरा त छदैँछ । अझ इन्टरनेटको सुविधा नै नभएका स्थानका विद्यार्थीहरु कोरोना कहरका कारण पढाईबाट पुर्ण रुपमा वञ्चित भएका छन् । डिल्ली शाही कोहलपुर नगरपालिका–११ का विष्णुप्रसाद पौडेलका छोराछोरी कोरोना कहरका कारण अनलाइनमार्फत विद्यालय शिक्षा लिन थालेका छन् । तर, अभिभावक पौडेललाई
नाग पूजा किन गर्ने ?

नाग पूजा किन गर्ने ?

    प्रकाशित मितिः शुक्रबार, साउन २९, २०७८       |
- एकराज शर्मा वास्तविक रुपमा भन्ने हो भने यो संसारमा आध्यात्मको अर्थ मानिस स्वयमले् आफनो तथा आफनो बारेमा अध्ययन गर्ने वा खोजी गर्ने आधार तथा प्रक्रिया लाई नै आध्यात्म हो । यो ब्रह्माण्डर संसारको अध्ययन गर्ने कामको जिम्मेवारी विज्ञानको हो । जसले आवश्यक ज्ञान प्रदान गर्दछ । विज्ञानले सबै ब्रहमण्डको अध्ययन गर्नका साथै आफनो कामको जिम्मेवारी समेत लाई ध्यान दिने काम गर्दछ । विज्ञानले पृथ्वी वा स
प्रकाश सपुतले देखेको, ‘डाक्टर फूलमाया विश्वकर्मा’को सपना !

प्रकाश सपुतले देखेको, ‘डाक्टर फूलमाया विश्वकर्मा’को सपना !

    प्रकाशित मितिः बिहिबार, साउन २८, २०७८       |
अछुत कोपिला नेपाली हिन्दु नारीहरुको महान पर्व हरितालिका तीज नजिकिदै छ । तर कोरोना कहरका बीच नेपाली गीत संगीत क्षेत्र तीजमय बनिसकेको छ । अहिले दैनिक जसो तीजका विभिन्न पाटाहरु समेटिएर गीत रिलिज भइरहेका छन् । विश्वभर झै नेपाली समाजमा समेत प्रविधिको बढ्दो माग र लोकप्रियतासँगै क्यासेटको जमाना लोप भइसकेको छ । अहिले गीत संगीतको लोकप्रियता मापन गर्ने प्रमुख आधार युट्युब बनेको छ । अहिले दैनिकजसो करिब
अब गाउँ–गाउँबाट उठौँ दोबाटेहरु !

अब गाउँ–गाउँबाट उठौँ दोबाटेहरु !

    प्रकाशित मितिः मङ्लबार, साउन १२, २०७८       |
ओली राजको बर्हिगमनपछि ‘टेस्टेड एण्ड फेलर’ देउवा राजको उदय भएको छ । टुट, फुटले ग्रस्त नेपालको कम्युनिष्ट आन्दोलनको असफलताको भाग्य चिठा प्रजातान्त्रिक भनिने पुँजीपतिहरुको पार्टी नेपाली काँग्रेसलाई परेको छ । ज्योतिषले सातपटक प्रधानमन्त्री हुन्छस् भनेका छन् भनेर स्वघोषणा गरेका बयोबृद्ध देउवा पाँचौपटक गठबन्धन सरकारको नेतृत्व गरिहेका छन् । उनीबाट नेपाली जनताको त्यति धेरै भरोसा त छैन, केही आश भने पक्कै