आज जुन १, विश्व बुवाआमा दिवस । संयुक्त राष्ट्र संघको महासभाले सन् २०१२ देखि यो दिवस मनाउन सुरु गरेको हो । यस दिन सन्तानहरूले आफ्ना आमाबुवाप्रति कृतज्ञता व्यक्त गर्दै माया र सम्मान प्रकट गर्छन् । मानव जीवनमा बुवाआमाको योगदान, त्याग, माया र जिम्मेवारीको सम्मान गर्दै यो दिवस मनाइन्छ । कुनै पनि व्यक्तिको जीवन यात्रा बुवाआमाको स्नेह, संरक्षण र मार्गदर्शनबाट सुरु हुन्छ । त्यसैले बुवाआमा केवल जन्मदाता मात्र नभएर उनीहरू जीवनका पहिलो गुरु, संरक्षक र प्रेरणाका स्रोत पनि हुन् । विश्व बुवाआमा दिवसले परिवारको आधारस्तम्भका रूपमा रहेका बुवाआमाप्रति सम्मान व्यक्त गर्ने, उनीहरूको योगदानको कदर गर्ने तथा पारिवारिक मूल्य र संस्कृतिलाई सुदृढ बनाउने अवसर प्रदान गर्दछ । आधुनिक समाजको विकाससँगै मानिसको जीवनशैलीमा व्यापक परिवर्तन आएको छ । प्रविधिको विस्तार, सहरीकरण, वैदेशिक रोजगारी र व्यस्त जीवनशैलीका कारण परिवारका सदस्यहरूबीचको आत्मीयता केही हदसम्म कमजोर हुँदै गएको अनुभव गर्न सकिन्छ । यस्तो अवस्थामा बुवाआमाको भूमिका झन् महत्वपूर्ण बनेको छ । बालबालिकाको शारीरिक, मानसिक र नैतिक विकासमा बुवाआमाको प्रत्यक्ष प्रभाव रहने भएकाले स्वस्थ समाज निर्माणका लागि पनि उनीहरूको योगदान अपरिहार्य छ ।
नेपाली समाजमा बुवाआमालाई देवतासरह मान्ने परम्परा रहिआएको छ । ‘मातृदेवो भवः, पितृदेवो भवः’ भन्ने संस्कारले पनि उनीहरूको सम्मानलाई उच्च स्थान दिएको छ । तर पछिल्ला वर्षहरूमा वृद्धवृद्धाको सङ्ख्या बढ्दै जाँदा उनीहरूका समस्या पनि बढिरहेका छन् । धेरै सन्तान रोजगारी, अध्ययन वा अन्य कारणले घरबाट टाढा बस्न बाध्य छन् । कतिपय अवस्थामा बुवाआमा एक्लोपन, असुरक्षा र उपेक्षाको पीडा भोग्न बाध्य भएका समाचारहरू सार्वजनिक भइरहेका छन् । यो अवस्था सामाजिक रूपमा चिन्ताको विषय हो । बुवाआमाले आफ्ना सन्तानको भविष्य उज्ज्वल बनाउन जीवनभर संघर्ष गर्छन् । आफ्नो सुख–सुविधाभन्दा सन्तानको आवश्यकतालाई प्राथमिकता दिन्छन् । तर उमेर ढल्कँदै जाँदा उनीहरूलाई सन्तानको साथ, सम्मान र हेरचाहको आवश्यकता पर्छ । यस्तो समयमा परिवारका सदस्यले उनीहरूको भावना बुझ्नु, आवश्यक सहयोग गर्नु र सम्मानजनक जीवनयापनको वातावरण सिर्जना गर्नु नै साँचो कर्तव्य हो । बुवाआमाप्रतिको सम्मान केवल कुनै एक दिवसमा सीमित हुनुहुँदैन । यो व्यवहार, संस्कार र जीवनशैलीमा निरन्तर देखिनुपर्छ । राज्यको पनि यसतर्फ उत्तिकै जिम्मेवारी छ । वृद्धवृद्धामैत्री नीति, स्वास्थ्य सेवा, सामाजिक सुरक्षा र सम्मानजनक जीवनका लागि आवश्यक कार्यक्रमहरू प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गरिनुपर्छ ।
वृद्धाश्रमको सङ्ख्या बढाउनु मात्र समाधान होइन, परिवार र समाजमै उनीहरूलाई सम्मानपूर्वक बाँच्न सक्ने वातावरण निर्माण गर्नु महत्वपूर्ण पक्ष हो । सामाजिक संघसंस्था, स्थानीय तह र समुदायले पनि बुवाआमाको सम्मान र संरक्षणमा सक्रिय भूमिका खेल्न आवश्यक छ । विश्व बुवाआमा दिवसले हामीलाई परिवारको महत्व पुनः सम्झाउने अवसर प्रदान गर्दछ । आर्थिक प्रगति, भौतिक सम्पन्नता वा आधुनिक जीवनशैली जति विकसित भए पनि परिवारभित्रको माया, सद्भाव र सम्मानको विकल्प हुन सक्दैन । बुवाआमाको अनुभव, ज्ञान र जीवन संघर्षबाट नयाँ पुस्ताले धेरै कुरा सिक्न सक्छ । उनीहरू परिवारका मात्र नभई समाजका पनि महत्वपूर्ण सम्पत्ति हुन् । यस दिवसको सन्देश स्पष्ट छ—बुवाआमालाई सम्मान गरौँ, उनीहरूको त्यागको कदर गरौँ र जीवनको प्रत्येक क्षणमा उनीहरूप्रति कृतज्ञता व्यक्त गरौँ । किनकि बुवाआमाको माया, आशीर्वाद र मार्गदर्शनभन्दा ठूलो सम्पत्ति संसारमा अर्को कुनै छैन । सभ्य, जिम्मेवार र मानवीय समाज निर्माणको आधार पनि यही पारिवारिक मूल्य र संस्कारमा निहित छ । विश्व बुवाआमा दिवसले यही चेतना जगाउँदै बुवाआमाप्रति सम्मान र जिम्मेवारीलाई अझ मजबुत बनाउन प्रेरणा प्रदान गर्दछ ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्