21 February 2024  |   बिहिबार, फाल्गुन १०, २०८०

रिहार धाममा भारतीय तीर्थालुको घुइँचो

मिसनटुडे संवाददाता
प्रकाशित मितिः सोमवार, माघ १, २०८०  

शिवु खनाल। देउखुरी।
नेपाल सरकारले घोषणा गरेको सय नयाँ पर्यटकीय गन्तव्यमध्ये एक हो, दाङको बगार बाबा धार्मिक विकास क्षेत्र रिहारधाम । प्राकृतिक हिसाबले निकै मनमोहक दाङको लमहीदेखि करिब २० किलोमिटर पश्चिममा पर्ने बगार बाबा धार्मिक क्षेत्र रिहार नामले चर्चित छ । ऐतिहासिक धार्मिक सम्पदाको साथै पर्यटनका लागि उपयुक्त गन्तव्यको रूपमा विकास हुँदै गरेको रिहारमा माघीमा एक हप्ता दर्शनार्थीको घुइँचो हुन्छ ।
विशेष गरी पुस मसान्तको रातभर र माघेसङ्क्रान्तिको दिनभर ठूलो मेला लाग्ने रिहारमा दाङका सम्पूर्ण क्षेत्रका साथै छिमेकी जिल्ला र भारतबाट समेत भक्तजन आउँछन् । माघे सङ्क्रान्तिको अवसरमा दाङको रिहारमा मेला सुरु भएको छ । लमही नगरपालिका–९ रिहारस्थित बगार बाबा धार्मिक विकास क्षेत्र रिहार मेलामा पूजाआजा र मेला भर्न छिमेकी राष्ट्र भारतबाट समेत भक्तजनहरूको घुइँचो लागेको छ । पूजापाठका लागि विशेषगरी भारतको श्रावस्ती र बलरामपुर जिल्लाबाट भारतीय तीर्थालुहरू माघ १ गते रिहार मेलामा आउने गरेका छन् ।
गढवा गाउँपालिका–८ कोइलाबास नाका र अन्य खुला सीमा नाका हुँदै भारतीय भक्तजनहरू यहाँ आइपुग्छन् । रिहारको मेलामा ८० प्रतिशत भक्तजन भारतका विभिन्न जिल्लाबाट आउने गरेको बगार बाबा धार्मिक विकास क्षेत्रका अध्यक्ष रविन्द्र खत्रीले जानकारी दिए । उनका अनुसार रिहारमा रहेको तप्तकुण्डमा स्नान गर्न, मन्दिरमा पूजा गर्न, र खिचडी खान उनीहरू यहाँ आउने गरेका छन् ।
अन्य वर्षको तुलनामा यस वर्ष मेलालाई व्यवस्थित बनाइएको उनको दाबी छ । सार्वजनिक रूपमा दिसा, पिसाब गर्न प्रतिवन्ध लगाइएको छ । रिहार धामको इतिहास झन्डै ५ हजार वर्ष पुरानो रहेको बताइन्छ । द्वापर युुगमा ऋषिमुुनिहरूले विहार गरेको हुुँदा यो ठाउँको नाम ऋषिविहारबाट रिहार रहन गएको धार्मिक विश्वास छ । प्राकृतिक सौन्दर्यले भरिएको रिहारमा द्वापर युुगमा ग्वालाहरूले गाई चराउने र गाईले बगार बाबालाई दूुध चढाउने गरेको किम्बदन्ती रहेको छ ।
रिहार धाम १ सय हेक्टरको क्षेत्रफलमा फैलिएको छ । यादव र थारू जातिका समुुदायका मानिसहरू पुुजारी रहने रिहारमा बगार बाबासहित अन्य देव देवीका मन्दिरहरू पनि छन् । भैने पर्शुु, मामीसौरी, बराह झाँक्री मन्दिर, गणेश मन्दिर, शिव मन्दिरजस्ता धार्मिक संरचना छन् । धार्मिक आस्थाको केन्द्र रिहारमा बगार बाबाको पूजा गरिन्छ । बगार बाबा खुसी भएमा सन्तान र सम्पत्ति लाभ हुुन्छ भन्ने धार्मिक विश्वास राखिन्छ ।
हरेक वर्ष माघेसङ्क्रान्तिको अघिल्लो दिनदेखि एक सातासम्म मेला लाग्ने रिहारमा सूर्य र तप्त दुई कुण्ड छन् । भारतका विभिन्न स्थानहरूबाट बगार बाबासँग आशीर्वाद लिन आउनेहरू तप्तकुण्डमा स्नान गर्छन् । माघको चिसोमा पनि तातो हुने यो कुण्डमा दाल, चामल र नुन राखी एउटा टालोमा बाँधेर राखिदिए खिचडी पाक्ने विश्वास गरिन्छ ।
रिहार मेलामा ढुंगो बोक्ने होडबाजी
रिहारमा माघे संक्रान्तिका दिन यहाँ ढुंगो उचाल्नेहरूको होडबाजी लाग्ने गर्छ । यो प्रचलन वर्षौंदेखि चल्दै आएको छ । रिहार मेलामा बगार बाबा ढुंगो उचाल्नेहरू वीर र सफल व्यक्तिका रूपमा दरिन्छन् भन्ने विश्वास रहँदै आएको छ । यहाँ रहेको यो ढुंगो बोकेर बगार बाबा मन्दिरको परिक्रमा गर्न सक्ने हो भने इच्छाएको कुरा पूरा हुन्छ भन्ने मत रहेको लमही नगरपालिका–५ लमही निवासी पवन शर्मा रिजालले बताए ।

प्रकाशित मितिः सोमवार, माघ १, २०८०     9:55:30 AM  |