नेपालमा पछिल्ला केही वर्षयता मानवमाथि वन्यजन्तु आक्रमण एक प्रमुख समस्या बनेको छ । जसका कारण मानवीय जीवन, पशुपालन र कृषि प्रभावित भइरहेका छन् । वन्यजन्तु आक्रमण न्यूनीकरण गर्नका लागि सरकार, स्थानीय समुदाय र वन्यजन्तु संरक्षण संगठनहरूले संयुक्त प्रयास गर्नुपर्छ । वन्यजन्तु आक्रमणका कारणहरूमा वनस्पति विनाश, वन्यजन्तुको आवास विनाश र जलवायु परिवर्तन प्रमुख छन् । वनस्पति विनाशले वन्यजन्तुलाई खाद्य र आश्रय गुमाउँछ, जसका कारण उनीहरू मानवीय बस्तीतिर आकर्षित हुन्छन् । वन्यजन्तुको आवास विनाशले उनीहरूको जीवनचक्रलाई प्रभावित गर्छ र उनीहरू मानवीय क्षेत्रमा प्रवेश गर्न बाध्य हुन्छन् । जलवायु परिवर्तनले वन्यजन्तुको व्यवहार र आवासलाई परिवर्तन गर्छ, जसका कारण उनीहरू मानवीय बस्तीतिर आकर्षित हुन्छन् । वन्यजन्तु आक्रमण न्यूनीकरण गर्नका लागि वनस्पति संरक्षण गरेर वन्यजन्तुलाई खाद्य र आश्रय प्रदान गर्न आवश्यक छ । वनस्पति संरक्षणका लागि स्थानीय समुदायले वृक्षारोपण कार्यक्रम आयोजना गर्नुपर्छ र वनस्पति विनाशलाई रोक्नुपर्छ । वन्यजन्तुको आवास संरक्षण गरेर उनीहरूको जीवनचक्रलाई सुरक्षित गर्न सकिन्छ । वन्यजन्तु आवास संरक्षणका लागि सरकार र स्थानीय समुदायले संयुक्त प्रयास गर्नुपर्छ । जलवायु परिवर्तन मुकाबिला गर्नका लागि सरकार र समुदायले संयुक्त प्रयास गर्नुपर्छ । जलवायु परिवर्तन मुकाबिलाका लागि सरकारले नीति र कार्यक्रम बनाउनुपर्छ र स्थानीय समुदायलाई सहयोग गर्नुपर्छ ।
स्थानीय समुदायलाई वन्यजन्तु संरक्षण र आक्रमण न्यूनीकरणका बारेमा शिक्षा र जागरूकता प्रदान गर्नुपर्छ । शिक्षा र जागरूकताका लागि स्थानीय समुदायले कार्यक्रम आयोजना गर्नुपर्छ र वन्यजन्तु संरक्षणका बारेमा जानकारी प्रदान गर्नुपर्छ । वन्यजन्तु संरक्षण संगठनहरूले वन्यजन्तु आक्रमण न्यूनीकरणका लागि संरक्षण प्रयास गर्नुपर्छ । संरक्षण प्रयासका लागि वन्यजन्तु संरक्षण संगठनहरूले स्थानीय समुदायसँग सहकार्य गर्नुपर्छ र वन्यजन्तु आक्रमण न्यूनीकरणका लागि कार्यक्रम आयोजना गर्नुपर्छ । वन्यजन्तु आक्रमण न्यूनीकरण गर्नका लागि सरकारले पनि महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नुपर्छ । सरकारले वन्यजन्तु संरक्षणका लागि नीति र कार्यक्रम बनाउनुपर्छ र स्थानीय समुदायलाई सहयोग गर्नुपर्छ । सरकारले वन्यजन्तु आक्रमण न्यूनीकरणका लागि बजेट उपलब्ध गराउनुपर्छ र वन्यजन्तु संरक्षण संगठनहरूलाई सहयोग गर्नुपर्छ । वन्यजन्तु आक्रमण न्यूनीकरण गर्नका लागि संयुक्त प्रयास आवश्यक छ । सरकार, स्थानीय समुदाय र वन्यजन्तु संरक्षण संगठनहरूले मिलेर काम गरेमा वन्यजन्तु आक्रमण न्यूनीकरण गर्न सकिन्छ र मानवीय जीवन र वन्यजन्तुको सहअस्तित्व सुनिश्चित गर्न सकिन्छ । पछिल्ला केही समययता विशेषगरी तराईका जिल्लाहरू बाँके र बर्दियामा वन्यजन्तुको आक्रमणबाट किसानले पालन गरेका घरेलु पशुचौपाया मात्रै नभएर नागरिकमाथि पनि जंगली जनावरले आक्रमण गर्दा जनधनको क्षति हुँदै आएको छ ।
बाँकेमा रहेको बाँके राष्ट्रिय निकुञ्ज र बर्दियामा रहेको बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज आसपासका मानव वस्तीहरूमा जंगली जनावरहरूबाट बढी आक्रमण गरेर जनधनको क्षति पु¥याउँदै आएका पाइन्छन् । बर्दियामा यो वर्षको हालसम्म मात्रै छ जना सर्वसाधारण नागरिकको चितुवा हात्ती लगायतका जंगली जनावरले आक्रमण गर्दा दुखद् निधन हुन पुगेको छ । त्यसैगरी बाँके राष्ट्रिय निकुञ्ज आसपासका राष्ट्रिय वन क्षेत्रहरूमा स्थानीय नागरिकहरू घाँसदाउरा गर्न जाँदा बाघको आक्रमणमा परी ज्यान गुमाएका घटनाहरू दोहोरिरहेका छन् । जलवायु संरक्षण गर्नका लागि वन्यजन्तुको पनि त्यत्तिकै महत्व रहन्छ । वन्यजन्तुलाई संरक्षण गर्न मानवलाई असर नपुग्ने गरी विशेष कार्यक्रम गर्न आवश्यक छ । जंगली क्षेत्र आसपासका वस्तीहरूमा मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्व हुने घटना सामान्य जस्तै भएका छन् । तर पछिल्ला समयमा वन्यजन्तुबाट एकोहोरो रूपमा मानवमाथि हुँदै आएका आक्रमणका घटना बढ्नुले समाजमा चिन्ता पु¥याएको छ । जलवायु संरक्षण गर्न जत्तिकै मानवको भूमिका हुन्छ, त्यत्ति मात्रामा वन्यजन्तुको पनि भूमिका रहन्छ । वन्यजन्तुको आवश्यक संरक्षण गर्दै वन्यजन्तुबाट मानवमाथि हुँदै आएको आक्रमण न्यूनीकरण गर्नका लागि सम्बन्धित सबै सरोकारवालाहरू गम्भीर हुन जरुरी छ ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्